Flute and Harp Concerto

... του Μότσαρτ βέβαια. Άκουγα χθες το δεύτερο μέρος και συνειδητοποίησα ότι ίσως αυτό να είναι από τα πρώτα μουσικά έργα που έχω ακούσει. Είχαμε στο σπίτι έναν δίσκο με θέμα την ζωή του Μότσαρτ (το μόνο που θυμάμαι είναι ότι αφηγητής ήταν ο Αλέξης Κωστάλας). Και εκεί, μεταξύ άλλων, άκουσα για πρώτη φορά ένα δίλεπτο απόσπασμα από το δεύτερο μέρος του κοντσέρτου. Αλλά, πράγμα όντως εντυπωσιακό, μέσα στα δυό λεπτά (της έναρξης), ο Μότσαρτ προλαβαίνει να χτίσει μια μελωδία τόσο πολυδιάστατη, ώστε έχεις την αίσθηση ότι η διάρκειά της πολλαπλάσιαζεται εσωτερικά. Και τι μελωδία είναι αυτή! Δεν υπακούει σε καμιά σύμβαση, αρνείται να κλειστεί σε φόρμες. Διαθέτει μια αυθυπαρξία ασυνήθιστη ακόμα και με τα δεδομένα του Αμαντέους.

Volodos live in Vienna!

Μετά από τρία περίπου χρόνια, ο μεγάλος πιανίστας Arcadi Volodos προσφέρει στο κοινό έναν καινούριο δίσκο - την ζωντανή ηχογράφηση ενός ρεσιτάλ που έδωσε τον περασμένο Μάρτη στην Musicferein της Βιέννης. Γενικώς, ο συγκεκριμένος μουσικός είναι ιδιαίτερα φειδωλός όσον αφορά στην δισκογραφική του παραγωγή, πράγμα που υποδηλώνει σύνεση. Αλλά ό,τι τελικώς κυκλοφορεί είναι ...διαμάντι!
Άκουσα χθες ένα μέρος απ' τον δίσκο και κρατώ ως καλύτερη μέχρι τώρα εντύπωση την ερμηνεία των Valse Nobles et Sentimentales του Ravel. Είναι ένα έργο προς το οποίο τρέφω ανάμικτα συναισθήματα - άλλοτε μου αρέσει πολύ και άλλοτε δυσκολεύομαι να το ακούσω μέχρι τέλους. Η συγκεκριμένη όμως ερμηνεία είχε έναν ήχο μαγικό, με άπειρες ποιοτικές διαβαθμίσεις, τόσο "λεπτά" επεξεργασμένο ώστε είναι να αναρωτιέται κανείς πώς γίνεται ένας πιανίστας σε μια "ζωντανή" ερμηνεία να πετυχαίνει ένα τέτοιο άρτιο, υπεράνθρωπο θα'λεγες, κατόρθωμα. Απόλυτος έλεγχος του ήχου, "θολή" ραβελιανή ατμόσφαιρα, παίξιμο που αγγίζει την τελειότητα. Απ' τις πρώτες κιόλας νότες, ο Βόλοντος κατορθώνει (άγνωστο πώς!) να υποβάλλει τον ακροατή σε μια απίστευτη ατμοσφαιρικότητα.
Το άλλο πολύ ενδιαφέρον σημείο του δίσκου είναι μια μεταγραφή του ίδιου του πιανίστα πάνω σε ένα νανούρισμα του Τσαϊκόφσκυ. Το έπαιξε ως encore στο συγκεκριμένο ρεσιτάλ. Το βρήκα πολύ πετυχημένο μουσικά και πιανιστικά. Από τα κομμάτια του δίσκου αυτό το τελευταίο είναι που μου κίνησε το ενδιαφέρον να βρω και να μελετήσω.

Olia Lazaridou's Interview

Διάβαζα χθες μια συνέντευξη της ηθοποιού Όλιας Λαζαρίδου στην Athens News, και τράβηξε την προσοχή μου μια δήλωσή της, την οποία θα ήθελα να μεταφέρω εδώ με δικά μου λόγια. Έλεγε, λοιπόν, πως η μουσική, κατά την γνώμη της, είναι η ύψιστη μορφή τέχνης – υπερβαίνει ακόμα και αυτήν του θεάτρου. Προσέθεσε δε πως θα ήθελε στο μέλλον να ασχοληθεί πιο σοβαρά με την «μουσική ποιότητα των λέξεων». Είναι κρίμα που ο περιορισμένος χώρος της εφημερίδας (αν και γενναιόδωρα προσφερμένος στην περίπτωση της συγκεκριμένης συνέντευξης) δεν επαρκούσε για μια περαιτέρω εξήγηση της δήλωσης αυτής. Επειδή όμως τα λόγια αυτά προέρχονται απ’ το στόμα ενός σοβαρού ανθρώπου που μετρά τα λόγια του, και ο οποίος μάλιστα δεν είναι μουσικός, νομίζω αξίζει να διακινδυνεύσω μια σύντομη σκέψη - εικαζόμενη εξήγηση της πρότασης αυτής.

Ίσως, συλλογίζομαι, να είναι δύο τα ιδιώματα της μουσικής που θα ήταν ικανά να την ξεχωρίσουν από άλλες μορφές τέχνης. Το πρώτο είναι η «γλώσσα» του αρρήτου και το δεύτερο, η κίνηση στον χρόνο. Η γλώσσα της μουσικής δεν παραπέμπει σε σημαινόμενα, δεν σημαίνεται εννοιολογικά. Λέει κάτι με περισσή σαφήνεια αλλά, κατά παράδοξο τρόπο, αυτό που λέει δεν μπορεί να ειπωθεί. Ο κόσμος της φαντασίας και ο χώρος της ψυχής αφήνονται ελεύθεροι καθώς οι λέξεις, οι έννοιες, η λογική, οποιαδήποτε περιοριστική οριοθέτηση ή σύμβαση, καταρρέει. Έτσι, η φαντασία ανέρχεται ελεύθερη στα ύψη, η δε ψυχή γλιστρά ευκολότερα στα βάθη. Φοβερό πράγμα.
Το άλλο ιδίωμα, η κίνηση στον χρόνο, είναι πιο δύσκολο να εξηγηθεί, μου λείπουν και οι γνώσεις. Μια σκέψη μόνο έρχεται στο μυαλό μου, ότι η μουσική υπάρχει μόνο εν χρόνω. Και μάλιστα χρόνο παροντικό. Η παρτιτούρα, οι νότες, δεν είναι μουσική. Και το θέατρο υπάρχει εν χρόνω αλλά όχι στον απόλυτο βαθμό που αυτό ισχύει για την μουσική: νομίζω (και διορθώστε με αν σφάλλω εδώ) πως μπορεί κανείς να απολαύσει το θεατρικό κείμενο και στο επίπεδο μιας απλής ανάγνωσης, κάτι που δεν συμβαίνει στην μουσική. Γιατί, άραγε, το στοιχείο της εν χρόνω κίνησης είναι σημαντικό; Μα διότι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, η μουσική «συντονίζεται» στον χρόνο της ζωής, "αλλοιώνει" την ποιότητά του, έρχεται να διαλύσει την συμβατικότητα του μέτρου του: η αρχή της Ενάτης του Μπετόβεν, φερ' ειπείν, θέτει νέα «αρχή» στον χρόνο, επιβάλλει στον δικό μας χρόνο την αίσθηση μιας απόλυτης ακινησίας. Αντίστοιχα, λχ στο τρίτο μέρος του Κοντσέρτου για Βιολί του Σιμπέλιους , ο χρόνος χάνει την βαρυτική του δύναμη, απογειώνεται πανάλαφρος σε άλλες ταχύτητες και άλλες διαστάσεις. Τα δευτερόλεπτα, τα λεπτά κι’ οι ώρες κυλούν όπως πάντα· αλλά ο χρόνος, στην εσωτερική του διάσταση, έχει «δουλωθεί» στην μουσική, κινείται πλέον στην δική της συχνότητα και πραγματικότητα. Παράδοξη, αλήθεια, η αντιφατικότητα αυτής της αίσθησης "υποδούλωσης" αλλά και "απελευθέρωσης" του χρόνου μας. Ο τελευταίος, συνεπώς, πλουτίζει σε ποιότητα, βιώνεται εντονότερα ως παρόν (αυτό το παρόν που τόσο συχνά μας ξεγλιστρά...), κερδίζει σε βάθος, ενίοτε δε, καταλύεται.

Λίγο πρόχειρα όλα αυτά, αλλά αναριωτιέμαι αν η Λαζαρίδου θα συμφωνούσε...

Royal Concertgebouw Orchestra playing the Symphonic Dances

Δεν έχω ακούσει καλύτερη εκτέλεση στο περίφημο τελευταίο έργο του Ραχμανινοφ, τους "Συμφωνικούς Χορούς" [Decca], από τούτη εδώ. Η εκπληκτική αυτή ορχήστρα, υπό την διεύθυνση του Vladimir Askenazy (τι μέγαλος μουσικός!), ερμηνεύει το έργο με τόση δύναμη, τόσο πάθος, τόση ορμή. Λίγες φορές με έχει συνεπάρει έτσι ηχογράφηση.

Μιλούσα τις προάλλες με έναν καλό φίλο που είναι λάτρης της μουσικής - και μου έλεγε πόσο αγαπά την Concertgebouw... Ακούγοντας αυτήν την ηχογράφηση, του δίνω απόλυτο δίκιο. Είναι, όντως, ορχήστρα τρομακτικών δυνατοτήτων.

Goldberg: The concert...

Έπαιξα τελικώς! Ήταν μια πολύ δύσκολη εβδομάδα, ήμουν μέχρι και την παραμονή έτοιμος να την ακυρώσω, καθώς δεν είχα μελετήσει πολύ λόγω της γρίπης.

Η αίσθησή μου είναι πως πήγε καλά το πράγμα - καλύτερα του αναμενομένου. Σε αυτό έπαιξε σαφώς ρόλο το γεγονός ότι ο "Παρνασός", με την ακούραστη φροντίδα του καλλιτεχνικού του διευθυντή Αντώνη Γιαμβριά, απέκτησε ένα μοναδικό στολίδι - ένα εξαίσιο Steinwway concert grand, απ' τα πιάνα εκείνα που "παίζουν" μόνα τους! Χάρηκα αφάνταστα τον ωραίο ήχο, την "ανταποκρισιμότητα" (υπάρχει η λέξη;;) του πιάνου. Είχα να παίξω σε καλό steinway απ' την εποχή της Αγγλίας!

Κόσμος λιγοστός - ίσως λόγω του βροχερού καιρού.

Δεδομένων των συνθηκών πάντως, νομίζω δεν πήγε άσχημα. Αλλά, φυσικά, με τα έργα αυτά δεν "τελειώνεις" ποτέ, μια ζωή τα ανακαλύπτεις.

Goldberg ?????

Ατυχία!

Είμαι από προχθές άρρωστος, πιθανότατα με την περίφημη γρίπη!... Δεν άγγιξα το πιάνο. Εάν μέχρι το Σάββατο δεν έχω επανέλθει, πάει η συναυλία... Τί να κάνουμε... Συμβαίνουν αυτά...

Goldberg, Take 2

Σήμερα αποφάσισα να παίξω το έργο με όλες τις επαναλήψεις (που δεν σκοπεύω να παίξω στο ρεσιτάλ). Θεωρώ καλό σημάδι το ότι δεν κουράστηκα πάρα πολύ όταν τελείωσα. Η Παραλλαγή 26 δύσκαμπτη - χθες ήταν πολύ καλή, δεν ξέρω τι έγινε σήμερα. Κατά τα άλλα, καλούτσικα μεν, αλλά και πάλι λείπει η "πίεση" κοινού. Δεν γίνεται να πετύχεις "εξομοίωση" συνθηκών συναυλίας!

Τούτη την ώρα ακούω μια αγαπημένη σονάτα του Scarlatti, αυτήν σε σι ελάσσονα, Κ87, παιγμένη υπέροχα από τον Μιχαήλ Πλετνιέφ.

Έξω ο αέρας μαίνεται.